آنچه در مورد ضد عفوني كننده ها بايد بدانيم .

مواد ضدعفونی کننده و گندزدا

    ضدعفونی کنندها دسته‌ای از مواد شیمیایی هستند که با اثر بر باکتری‌ها ، ویروس‌ها ، قارچ‌ها ، اسپور باکتریها و سایر اورگانیسم‌ها ، آنها را از بین می‌برند و یا از رشد آنها جلوگیری می‌کنند. مواد ضدعفونی کننده ‌ای را که برای سطح پوست و بدن و در بافت‌های زنده استفاده می‌شوند، ضد عفونی کننده (Antiseptic) می‌نامیم.

مواد ضدعفونی کننده ابزار ، وسایل ، لباس‌ها ، کاشی‌ها ، وان حمام ، دستشویی و حمام را گندزدا (Disinfection) می‌نامند.

استفاده از ضدعفونی کننده‌ها برای تامین سلامتی بسیار ضروری است و از عوامل مهم پیشگیری از بیماری‌ها بخصوص ، بیماری‌های مسری می‌باشد.

                                 گندزدا( Disinfection)

گندزدايي (Disinfection) يعني استفاده از روش‌هاي فيزيكي يا شيميايي به منظور كم كردن بار ميكروبي.

وجود ميكروب هاي بيماريزا در محيط زندگي ، قدرت و تكثير و انتقالآنها از فرد بيمار به شخص سالم و توانايي آلوده نمودن غذا وساير نيازمنديهاي روزمرهآنان ، دانشمندان را برآن داشت تا با اين دشمنان نامرئي انسان مقابله نمايند ودرصدد كشف راههاي مبارزه برآيند.
گندزدائي : گندزدائي عبارت است از نابود كردنعوامل بيماريزا در محيط هاي بي جان ، مانند اماكن مسكوني ،‌البسه ، ظروف ، آب،‌سبزي وغيره ،‌ به عبارت ديگر گندزدائي در مورد محيط زندگي بكار ميرود.
ضدعفوني :
ضدعفوني نابود كردن عوامل بيماريزا از بافت هاي زنده است ،‌مانند ضد عفونيپوست يا ضد عفوني زخم ‌غلظت ضدعفوني كننده ها بايستي كمتراز گندزداها باشد تاازآسيب به بافتها جلوگيري شود بهمين دليل ضدعفوني كننده ها نسبت به گندزداها سميتكمتري دارند.
پاستوريزه كردن
‌وقتي هدف ما از به كاربردن ماده ضد ميكروبينابودي عوامل بيماريزا باشد اين عمل را پاستوريزه كردن مي گويند.

 گندزداهاي شيميايي

براي گندزدايي يا استريل كردن وسايلي كه تحمل حرارت را ندارند بايد ار مواد شيمياييبا غلظت هاي مختلف استفاده نمود.
قبل از استفاده از اين مواد وسايل را كاملا" شست و خشك كرد ، وجود آلودگيهاي قابل مشاهده مثل خون خشك شده باعث زنده ماندنباكتريها وساير موجودات ميشود . خيس بودن وسايل باعث رقيق شدن محلول ميگردد

گندزداها وضد عفوني كننده هاي شيميايي بايستي داراي خواص زير باشند:

قادر باشد عامل بيماريزا را در كمترين زمان ممكن از بين ببرد .
درتماس با موادمختلف مانند صابون و پاك كننده ها و چرك و الودگي ها اثرش را از دست ندهد. 
روي پوستبدن اثر سوء نداشته باشد ، حساسيت افراد نسبت به آن كم باشد در نهايت براي انسان وحيوان ضرر نداشته باشد و بدبو نباشد .
بايستي ثابت و پايدار بوده و تحت شرايطعادي خراب نشود(‌درمجاورت هوا و نور فاسد نشود).
درمقدار كم ، قدرت گندزدايي خودرانشان دهد.
قابليت نفوذ خوبي داشته باشد.
قابليت حل شدن درآب را داشته باشدو اگر به صورت امولوسيون است بهمان صورت باقي بماند.
بايستي قيمتش مناسب بودهوخيلي گران نباشد

 سطوح گندزدايي

مواد گندزدا را از نظر سطح گندزدايي به 3 دسته تقسيم مي‌كنند:

سطح بالا  H.L.D(High Level Disinfectant)

بينابيني I.L.D))  Intermediate Level Disinfectant

سطح پايين (L.L.D) Low Level Disinfectant

          مواد گندزداي سطح بالا (H.L.D) باعث كشته شدن تمام ارگانيسم‌ها به جز تعداد زيادي از اسپورها مي‌شوند. مواد گندزداي بينابيني (I.L.D) باعث كشته شدن همه ارگانيسم‌هاي وژتاتيو از جمله مايكوباكتريوم توبركولوزيس مي‌شوند و مواد گندزداي سطح پايين (L.L.D) باعث حذف خيلي از باكتري‌هاي وژتاتيو، قارچ‌ها و ويروس‌ها مي‌شوند.

بعضي مواد گندزداي رايج در ايران برحسب سطح گندزدايي

 نکات قابل توجه در استفاده از ضدعفونی کننده‌ها و گندزداها

ضدعفونی کننده‌ها و گندزداها تنها برای استعمال خارجی است و از ورود آنها به دهان ، چشم ، گوش و دستگاه تنفسی جدا باید جلوگیری کرد.
عوامل بی‌اثر کننده ضدعفونی کننده‌ها را باید شناخت و از تماس آنها با هم جلوگیری کرد. مثلا تی‌ کشیدن و تمیز کردن با ابر و اسفنج ، باعث بی‌اثر کردن مواد ضدعفونی کننده می‌شود. علت این امر را این گونه می‌توان بیان کرد که چوب ، کتان ، پارچه ، لاستیک‌ها و پلاستیک‌ها ، سبب خنثی و بی‌اثر کردن فنل‌ها و ساولن می‌شوند.
مواد ضدعفونی کننده را نباید با هم استفاده کرد. مثلا صابون ، ساولن را بی‌اثر     می‌کند                                                                            .    مواد ضدعفونی کننده را باید در مقادیر کم استفاده کرد.                                        
اثر میکرب کشی هر گندزدایی با آب داغ بیشتر می‌شود. (با آب ژاول و ید ، این کار را نکنید) 
 مترين گندزداهاي شميايي عبارتند از:آب ژاول( هيپوكلريت سديم )

ماده اصلی موجود در آب ژاول ، هیپوکلریت سدیم است و ترکیبی فوق‌العاده قوی است که درصد خیلی کم از آن (5 درصد) را در آب حل می‌کنند و با نام‌های مختلف تحت عنوان سفید کننده به بازار عرضه می‌کنند و برای ضدعفونی لگن و وان حمام ، لباس‌ها ، دیوارهای حمام ، توالت و آشپزخانه مناسب است و نیز در ضدعفونی آزمایشگاههایی که در معرض ویروس هپاتیت قرار دارند (بخش همودیالیز) ، استفاده می‌شود.
محلول هیپوکلریت یا آب ژاول ، تمام میکروب‌ها اعم از قارچ ، ویروس و باکتری را نابود می‌کند. آب ژاول را باید در ظروف مات و سربسته نگهداری کرد و از بکار بردن آن به همراه جوهر نمک باید جدا خودداری کرد.

پراستيك اسيد

    اين ماده در غلظت‌هاي پايين PPM 50)) در لنژري‌ها به عنوان دزانفكتانت و در غلظت‌هاي 1% حتي به عنوان يك ماده سترون كننده بكار مي‌رود. براي وسايل حساس به حرارت مفيد و براي وسايل فلزي اثر خورندگي دارد

ساولن
ساولن در ضدعفونی سریع ابزارها و وسایل پزشکی و جراحی و همچنین شستشوی دست جراح و تمیز کردن زخم‌ها کاربرد دارد. همچنین محلول یک درصد آن برای ضدعفونی زخم‌ها و شستن پوست دست و بدن بسیار مناسب است. این ماده باکتری کش قوی است، ولی بر ویروس‌ها اثری ندارد. از تماس ساولن با چشم و گوش باید جلوگیری کرد.
ورود آن در گوش باعث کر شدن می‌شود. ساولن باید به دور از نور و در ظرف‌های کدر نگهداری شود. درب ظروف محتوی ساولن نباید چوب پنبه‌ای و پلاستیکی باشد. زیرا این مواد ، ساولن را خراب می‌کنند. ساولن توسط صابون شسته و بی‌اثر می‌شود.

فرمالدئید
فرمالدئید ، میکروب کشی قوی است و تمام انواع میکروب‌ها را نابود می‌کند. غلظت یک درصد آن ، ضد میکروب سل است. از این ماده برای ضدعفونی اماکن و وسایل ، ابزار جراحی ، دستگاه دیالیز و آندوسکوپی استفاده می شود. فرمالدئید برای ضدعفونی کردن مکان‌هایی که میکروب‌های تب‌زا ، میکروب عامل سوزش طحال ، میکروب سل و میکروب عامل خونریزیهای شدید آلوده شده باشند، بسیار مناسب است.
برای این منظور می‌توان نیم لیتر از این محلول را در ظرفی روی اجاق قرارداد تا بخارهای حاصل از آن ، اتاق را ضدعفونی کند. توجه کنید که بخارات آن سمی است و نباید در معرض آن قرار گرفت. از فرمالدئید می‌توان برای ضدعفونی کردن زخم و پوست استفاده کرد. چون سمّی و فرار است.

 گلوتارالدئيد

          گلوتارالدئيد (سايدكس، گلوتارال)، محلولي است كه ظرف 20 تا 90 دقيقه وسايل حساس به حرارت را در حد بالا (H.L.D) گندزدايي مي‌كند و ظرف 6 تا 10 ساعت آن‌ها را سترون مي‌نمايد. رايج ترين مورد استفاده از گلوتارالدئيد، گندزدايي آندوسكوپ‌ها، آسپيراتورها، لوازم بيهوشي، لوازم تنفسي و جراحي است. اين محلول با يك محلول فعال كننده حاوي نيتريت سديم فعال مي‌شود و پس از فعال شدن، رنگ گل بهي آن سبز رنگ مي‌شود. محلول فعال شده تا 28 روزقابل استفاده است. نيتريت براي جلوگيري از خورندگي فلزات است لذا گلوتارآلدئيد فعال شده، براي گندزدايي لوازم فلزي ماده مناسبي است.

فنل
فنل در غلظت دو درصد ، اکثر میکروب‌ها را از بین می‌برد. در بیمارستان‌ها برای ضدعفونی سطوح و ظروف آزمایشگاهی استفاده می‌شود و نیز در صابون‌ها و شامپوها به عنوان ماده محافظ بکار می‌رود. فنل یک ضدعفونی کننده مناسب برای مدفوع است، لذا از محلول 50 درصد آن در برخی از صابون‌های دستشویی نیز استفاده می‌شود. فنل برای انسان سمی است.

کلر
کلر ، عنصری است که در ساختمان بسیاری از رنگ برها و سفیدکننده‌ها و ضدعفونی کننده‌ها بکار می رود. کلر ، در مورد هر سه دستـﮥ میکروب‌ها ( قارچ ، باکتری و ویروس ) فعال است. کلر برای ضدعفونی آب استخر و آب آشامیدنی استفاده می شود و همچنین از پرکلرین ، برای ضد عفونی سبزی‌ها و میوه‌جات استفاده می‌شود.

 بنزو الكونيم كلرايد 10 %( Aripak)

محلول ضد عفوني كننده بسيار قوي با كاربرد وسيع ومتنوع براي مصارف مراكز درماني - عمومي - صنعتي - باكتري كش - ويروس كش - ضد عفونيكننده – بوبر

 مورد مصرف :ضدعفوني بيمارستانها - كلينيكها - مراكز دندانپزشكي - آزمايشگاههاي تشخيص طبي - مراكز انتقال خون - رستورانها - فروشگاهها - هتلها - شيرخوارگاهها - آزمايشگاهها - ضدعفوني اتاق عمل - محيط و كليه سطوح بيمارستاني و مراكز درماني - سترون نگهداشتنوسايل پزشكي و لوازم دندانپزشكي و بيمارستاني - ضدعفوني محلفه - حوله و البسه آلوده - ضدعفوني سرويسهاي بهداشتي - كف اتاقها - سالنها و راهروها و ...

                             ضدعفوني كننده هاي (Antiseptic)

آنتي سپتيك (Antiseptic) ماده اي است كه بازدارنده فعاليت ارگانيسم‌ها از روي بافت‌هاي زنده است.

عموما" ضدعفوني كننده ها را مي توان به هفت گروه اصلي تقسيمبندي كرد كه عبارتند از :

 1.     الكلها

2.     هالوژنها

3.     تركيبات چهارتايي آمونياك

4.     فنلها

5.     قطرانهاي زغال سنگ

6.     آلدئيدها

7. عوامل اكسيدكننده

 خصوصيات هر يك به شرح زير مي باشد

 الكلها ( ايزوپروپيل يا اتيل الكل)

 1.     فعاليت ميكروب كشي وسيعي دارند ، فاقد خاصيت خورندگي بوده ولي داراي خاصيت شعلهوري مي باشند.

2.     به دليل وجود ويژگي تبخير ، فعاليت پس مانده هايشان محدود ميباشند.

3.     در صورت وجود مواد آلي ، فعاليت محدودي دارند.

4.      عليه باكتريهاو اسپور قارچها فعاليت چشمگيري ندارند.

5.     براي ضدعفوني كردن وسايل و سايرملزومات كوچك ، ماده بسيار مناسبي مي باشند.

6.     جهت استفاده سراسري در هچري ،بسيار گران مي باشند.

7.     براي اينكه مؤثر واقع شوند بايد با غلظت 95-70 درصداستفاده شوند.

  انواع: اتانول(60-90%) "1-پروپانول(60-70%)"2-پروپانول/ايزوپروپانول(70-80%)

 مورد مصرف :جهت ضد عفوني پوست قبل از تزريق استفاده مي گردد.

 الكل اتيليك %70

اگرچه الكلها داراي طيف وسيعي از فعاليت هاي ضدعفوني مي باشند، ولي فاقد خاصيت كشندگي اسپور هستند. به همين دليل موارد استفاده آن محدودتر از ساير مايعات ضدعفوني مي باشد. بهترين غلظت مورد استفاده جهت عمل ضدعفوني70% بوده و غلظتهاي بيشتر از90% و كمتر از50% بطور قابل توجهي فاقد اثر ضدعفوني كننده مي باشد. بدليل تبخير آسان اين مايع استفاده از آن در ضدعفوني تجهيزات، مورد نظر قرار گرفته است. الكل با تخريب ساختارهاي پروتئيني ميكرو ارگانيسم ها باعث غير فعال شدن آنها مي شود.

 مورد مصرف:براي ضد عفوني پوست هنگام تزريق، وسايل و تجهيزات از قبيل مانيتور، دستگاه ECG ، دستگاه الكترو شوك و ساير وسايلي كه نياز به ضدعفوني داشته، اما حتي الا مكان نبايد خيس شوند، بايستي از پارچه يا پنبه آغشته به الكل 70% استفاده شود

 هالوژنها ( تركيبات يده يا هيپوكلريت ها(

 1.     فعاليت ميكروب كشي وسيعي داشته ولي خاصيت خورندگي دارند.

2.     بر روي هاگها مؤثرنبوده ولي بر باكتريها ( در مرحله رويشي ) ، قارچها و ويروسها مؤثرند.

3.     درصورت وجود ماده آلي فعاليتشان كاهش مي يابد.

4.     در حضور صابونها ، دترجنتها ونمكهاي آب سخت ، فعاليتشان محدود مي شود.

5.     فاقد خاصيت تحريك پذيري و خورندگيفلزات بوده و سميت پائيني دارند.

6.     فعاليت پس مانده هايشان درصورت آلودگي مجدد، محدود مي شود.

7.     بهترين ماده ضدعفوني كننده جهت استفاده در سطوح تميز ميباشند.

8.     هزينه كمي دارند.

 يدوفورها

بتادين (Povidone Iodine) تركيبـي است يدوفور،كه محلول 10% آن به عنوان آنتي سپتيك، محلول 5/7% آن به عنوان اسكراب، جهت شستشوي دست‌ها قبل از عمل جراحي و يا آماده سازي بيماران براي عمل بكار مي‌رود. همچنين به عنوان ماده دزانفكتانت در هيدروتراپي و عفونت زدايي دماسنج‌ها بكار برده مي‌شود. كلايدوفورها ممكن است اثر خورندگي داشته باشند، از خود باقيمانده بر جاي مي‌گذارند و در حضور مواد آلي غيرفعال مي‌شوند.

پويدون يداين %10

 موارد مصرف :محلول بتا دين حاوي 10% يد فعال مي باشد. اين محلول براي ضدعفوني كردن سوختگي هاي درجه 2 و 3، بريدگي، خراشيدگي، زخمهاي سطحي، زخم بستر و همچنين ضدعفوني نمودن پوست و موضع عمل قبل و بعد از عمل جراحي، هنگام تزريق، براي پيشگيري از عفونت در پانسمانها و بخيه ها و در درمان برفك و عفونتهاي باكتريايي و قارچي پوست بكار مي رود.

 پركلرين

پركلرين گردي است سفيد رنگ و ارزان كه به عنوان ماده گندزدا به كاربرده مي‌شود. براي سالم سازي آب، با مقدار 2/0 تا 8/0 PPM ، سبزي‌ها و ميوه هاي زميني با مقدار 5 گرم در 10 ليتر آب و عفونت زدايي فاضلاب‌ها به مقدار gr 20 در 10 ليتر آب كاربرد دارد. موجب زنگ زدگي فلزات مي‌شود و براي عفونت زدايي وسايل فلزي مناسب نيست. پركلرين به عنوان سفيد كننده و رنگ بر نيزكاربرد دارد.

 فنولها ( تركيبات تكي يا چند تايي(

1.     محدوده ميكروب كشي وسيعي دارند ولي هاگ كش نيستند.

2.     سميت و خاصيت خورندگي كميدارند.

3.     درصورت وجود مواد آلي بسيار فعال مي باشند.

4.     بوزدا هستند وفعاليت پس مانده هايشان مطلوب مي باشد

5.     هزينه كم تا متوسطي دارند.

انواع: دتول، كروزول، رزورسينول، كلرهگزيدين و هگزاكلروفن از مشتقات فنولي هستند                                                        

مورد مصرف: به عنوان دزانفكتانت بكار برده مي‌شوند. البته در بعضي موارد نيز به عنوان آنتي‌سپتيك كاربرد دارند. مثلا كرم يا لوسيون 1% كلرهگزيدين يكي از بهترين مواد براي عفونت زدايي در سوختگي‌ها بوده ومقاومتي عليه آن ايجاد نشده است. محلول‌هاي 5/0 درصد الكلي يا آبي آن براي شستن دست‌ها به كار مي‌رود و ممكن است عوارض سمي مانند كراتيت و اتوتوكسي سيتي نيز داشته باشد. هگزاكلروفن نيز براي شستن دست‌ها قبل از اعمال جراحي بكار مي‌رودو به عنوان يك آنتي سپتيك قوي در همه گيري‌هاي استافيلوكوكي به ويژه درICU و NICU ‌ها كاربرد دارد. اين تركيبات، خاصيت خورندگي فلزات را ندارند.

 
قطرانهاي زغال سنگ ( كروزول و اسيد كرسيليك)

1.     فعاليت ميكروب كشي وسيعي دارند ولي هاگ كش نيستند.

2.     در غلظتهاي زياد سمي بودهو خاصيت خورندگي دارند.

3.     بوي تند و زننده دارند و فعاليت پس مانده هايشانعالي است.

4.      درصورت وجود مواد آلي بسيار فعال مي باشند.

5.      به دليل اينكهگازهاي سمي مي باشند براي استفاده در جوجه ها يا تخم مرغهاي نطفه دار مناسب نيستند.

6.     نسبتا" گران مي باشند.

 آلدئيدها ( گلوتارالدئيد(

1.     فعاليت ميكروب كش ، هاگ كش و قارچ كشي وسيعي دارند.

2.     درصورت وجود مواد آلي ،فعاليت خفيف تا متوسطي دارند.

3.      فعاليت پس مانده هايشان ضعيف مي باشد.

4.     نسبتا" سمي مي باشند.

5.      هزينه مناسبي دارند.

انواع :   فرمالدئیدها ( فرمالین), گلوتارآلدئید و دكونكس

 فرمالدئید

 فرمالدئید ، گازی با بوی تند است. این ترکیب ساده‌ترین عضو گروهآلدئیدهابوده ، فرمول شیمیایی آنHCHOاست. اینگاز به‌آسانی از احتراق ناقص ترکیبات حاویکربن ایجاد می‌شود فرمالدئید با اینکه در دمای اتاق به صورت گاز است، اما درآب به خوبی حل می‌شود. فرمالدئید معمولا به صورت محلول آبی 37 درصد به نامفرمالینعرضه می‌شود

مورد مصرف :به عنوان عوامل ضد عفونی کننده وسیع الطیف می باشند و تمام باکتریها، ویروسها ، اسپورها و قارچها را غیر فعال می نمایند.

از فرمالدئید به علت از بین بردن بیشترباکتریها بعنوان محلول ضدعفونی کننده استفاده می‌شود. همچنین برای نگهداری از نمونه‌هایبیولوژیکی هم مورد استفاده قرار می‌گیرد

به خاطر حساسیت الدئيدها به PH ، زمان لازم برای عملکرد مؤثر روی میکروارگانیسمها محدود می باشد یعنی با تغییر مختصر PH ، زمان لازم برای کشتن میکروارگانیسمها تا ساعتها افزایش می یابد و بالعکس در محیط قلیایی سریع اثر می کنند و به سرعت تأثیر خود را از دست می دهند. در دمای کم عملکرد مناسبی ندارند.

در مورد مبارزه با مایکوباکتریوم ( عامل بیماری سل ) فعالیت آنها در 20 درجه سانتی گراد 100 بار کمتر از دمای 25 درجه سانتی گراد می باشد.

با توجه به این نکات فرمالئید ( فرمالین ) در حضور پروتئینها و مواد آلی تأثیر کمتری دارد. به علاوه یک ماده سرطان زای شناخته شده می باشد که دیگر شرکتهای تولید کننده مواد بهداشتی تمایلی برای استفاده از آن درترکیبات خود و مواجهه با خطرات احتمالی استفاده طولانی مدت آن را ندارند. در بسیاری از مواد ممنوعیت مصرف فرمالئید در برخی کشورها اعمال می گردد. دیگر نمی توان به عنوان یک عامل ضد عفونی کننده از آن بهره متناسب برد.

گلوتارآلدئید ( 1 و 5 پنتان دی آل )

در سال 1908 سنتز شد و دو شکل حلقوی و خطی دارد. شکل خطی ملکول گلوتارآلدئید قادر به تثبیت پروتئینها می باشد. در حالت معمول گلوتارآلدئید تمایل به تبدیل به شکل حلقوی را دارد. برای کفایت عمل و پایداری آن باید به شکل خطی تثبیت شود که این کار با اتصال سورفاکتانتها به کربن سوم گلوتارآلدئید امکان پذیراست. با تثبیت گلوتارآلدئید وابستگی عملکرد آن به PH نیز تعدیل می گردد.

استفاده از گلوتارآلدئید نیز در بخش پزشکی خطر جدی برای سلامت افرادی که مدام با آن کار می کنند محسوب می شود گزارشات مختلفی مبنی بر ایجد بیماری هایی مثل درماتیت آلرژیک ، رینیت ، کنژکتویت و آسم در افرادی که در معرض این مواد بوده اند، وجود دارد پرستاران شغل خود را به خاطر حساسیت به گلوتارآلدئید از دست داده اند. کارگرانی که مشغول جمع آوری تخم مرغ ضد عفونی شده با مواد آلدئیدی بودند ، دچار تحریکات پوستی در صورت و دستگاه تنفسی شده اند و این در حالی بود که میزان گلوتارآلدئید به کار رفته فقط 3% بوده است.

دكونكس(اكس الدئيد-Glyoxal)

گلي اكسال يا دكونكس نوعي الدئيد بوده كه جهت ضد عفوني سطوح در پزشكي مورد استفاده قرار مي گيرد.

انواع:

دكونكس53:ضد عفوني وسايل وتجهيزات

دكونكس 50:AFضد عفوني سطوح

دكونكس سولاريت : ضد عفوني دستگاه ها و قسمتهاي كه نياز به ضد عفوني دارد و قابل شستشو نمي باشند.

.عوامل اكسيدكننده ( پراكسيدهيدروژن ، پرمنگنات پتاسيم)

 1.   فعاليت ميكروب كشي وسيع تا متوسطي را دارند ولي هاگ كش نيستند.

2.   درصورت وجودمواد آلي غير فعال مي شوند.

3.   نسبتا" خاصيت خورندگي داشته و سميت محدوديدارند.

4.   فعاليت پس مانده هاي آنها ضعيف و محدود مي باشد.

5.   بعنوان يكعامل بوزدا و تميز كننده بسيار ارزشمند مي باشند.

6.   هزينه مناسبي دارند.

پراكسيد هيدروژن

ماده غليظ 30% است و در رقت‌هاي 1 تا 2 درصد استفاده باليني دارد، 6 درصد به عنوان دزانفكتانت سطح بالا و 5/7% به عنوان سترون كننده بكار مي‌رود.

 مورد مصرف:   از بين بردن بوي نامطبوع دهان در استوماتيت‌ها (دهان شويه 1%)، زخم‌هايي كه گرايش عفونت‌هـاي بي‌هوازي دارند (محلول 2ـ1 درصد) ، عفونت زدايي آندوسكوپ‌ها و عدسي‌هاي تماسي (با محلول 6%) و سترون سازي وسايل غيرفلزي (با محلول 5/7%) .

هيدروژن پراكسايد مي‌تواند بر روي فلزات آلومينيوم، مس، برنج و روي اثر خورندگي داشته باشد. پس از سترون سازي با اين ماده بايستي وسايل را ابتدا با آب استريل شستشو نموده و سپس مورد استفاده قرار دهيم.

پراكسيد هيدروژن در غلظت هاي 6% به صورت محلول جهت شستشوي زخم ها استفاده مي گردد (توجه : مصرف طولاني مدت ممنوع است)

 كارباميد پراكسايد

مورد مصرف:تسكين التهاب لثه وسليرسطوحمخاطي دهان ولبها ,تسكين درد والتهاب ناشي از دندادن هاي مصنوعي و اعمال دندانپزشكي , كمك به حفظ بهداشت دهان در شرايط خاص و ضد عفوني وتميز كردن ضايعات دهان مصرف مي شود.

 مشتقات امونيوم

اين تركيبات بيشتر در حد L.L.D عمل مي‌كنند. امروزه اين مواد تنها براي پاك كردن سطوح محيطي (كف، ديوار، اثاثيه و مبلمان بيمارستان) به كار مي‌روند.

انواع : بنزالكونيوم كلرايد(BAC -بنزاليب) ،ستيل ترس متيل امونيوم برومايد(CTMB) ،ستيل پريدينيوم كلرايد(cetrin- ساولن)، ميكرو 10 ،‌هامون (هايژن 10%) از تركيبات آمونيوم چهار ظرفيتي هستند

 مورد مصرف: بعنوان ضد عفوني كننده پوست مصرف مي گردد(بعنوان سورفكتانت انيونيك در فرمولاسين صابون ها مصرف مي گردد)

بنزآلكونيم كلرايد (هايژن)

موارد مصرف : بنز آلكونيم ميكروب كش قوي و بي ضرر براي ضدعفوني ميوه، ظروف، لوازم، پارچه و سطوح شامل کف، ديوارها و وسايل فلزی و چوبی از قبيل ميز، تخت، ترالی و... مي باشد.

روش استفاده : براي ضدعفوني سطوح مانند كف،‌ديوار، لوازم، ملحفه و پارچه 1 قسمت بنز آلكونيم را با 99 قسمت آب مخلوط كرده تا محلول 1% بدست آيد، سپس مورد استفاده قرار گيرد.

 ستيل پريدينيوم كلرايد(cetrin)"

مورد مصرف: محلول دهان شويه كه براي درمان عفونت هاي سطحي دهان و گلو, خوشبو و تازه كردن طعم دهان پس از اعمال دندانپزشكي و پس ازاستفراغ, استفاده از داروهاي استنشاقي و لوله گذاري به كار مي رود.

 كلرهگزيدين گلوكونات (مشتقات بي گوانيدين(

 در غلظت هاي 5/0-4% به تنهايي و در غلظت هاي پايين تر همراه با الكل بعنوان ضد عفوني كننده پوست ودرمان التهاب لثه مصرف مي گردد.

 مورد مصرف:حفظ بهداشت دهان و ممانعت از تشكيل پلاك دهان .

تهيه و تنظيم: azra